Manoeuvreren met dubbele schroef

Sommige zeil- of motorschepen hebben twee motoren en dus ook twee schroeven. Grotere motorschepen en catamarans bijvoorbeeld. Dan gaat het manoeuvreren op de motor behoorlijk anders. Twin-engines bieden ook extra mogelijkheden.

Beginners kunnen beter eerst het manoeuvreren met de enkele schroef bestuderen. Dubbele schroef is bovendien geen examenstof.

Om de as draaien met dubbele schroef

Met twee motoren kunt op de plaats om de as draaien, zonder überhaupt het roeren te gebruiken. Dat doen we door 1 schroef in vooruit te zetten en 1 schroef in achteruit. Soms is het koppel zo krachtig dat een boegschroef en het stuurwiel eigenlijk niet eens meer nodig zijn. Bijvoorbeeld als de motoren en dus ook de schroeven ver uit elkaar liggen, zoals bij een catamaran het geval is. Een koppel bestaat uit twee krachten in tegengestelde richting met een bepaalde afstand ertussen (de arm) en hoe groter de arm hoe krachtiger het koppel. Die afstand ofwel arm, is op een catamaran nog groter dan op een motorschip.

Om de as draaien met dubbele scrhoef

Sturende werking dubbele schroef

Je kunt met twee motoren ook een rechte koers houden zonder het roer te gebruiken, want met 1 motor naar voren en de andere neutraal, draait de boot 1 kant op. De weerstandskracht van het water tegen de boot bevindt zich namelijk in het midden en de motoren duwen naast het midden de boot naar voren. De stuurboord-motor vooruit betekent dus dat de boot automatisch naar bakboord draait. Achteruit heeft een schip nog meer weerstand van het water. Dat komt omdat vorm van het achterschip achteruit niet zo hydrodynamisch is als de boeg. De weerstandskracht achteruit is dus sterker en dus draait de boot door dit koppel nog sneller. De draaiing door dit koppel is achteruit dus sterker dan bij vooruit varen.

sturende werking dubbele schroef

Schroefeffect dubbele schroef

Een ander voordeel van twee schroeven is dat je kunt profiteren van het schroefeffect / wieleffect naar zowel bakboord als stuurboord. Schepen met twee motoren hebben altijd aan stuurboord een rechtsdraaiende schroef. Aan bakboord zit een linksdraaiende schroef (vooruitvarend). Het schroefeffect en het draaiende koppel in de achteruit versterken elkaar overigens. Zie de afbeelding hieronder.

schroefeffect en koppel

Zetten we de stuurboordmotor in zijn achteruit dan gaat die motor natuurlijk linksom draaien en trekt het achterschip naar bakboord. Het schroefeffect in zijn achteruit is natuurlijk altijd aanzienlijk sterker dan in zijn vooruit. Dat komt omdat de vorm van de schroef gemaakt is op vooruit varen. We kunnen dus kiezen voor schroefeffect naar bakboord of naar stuurboord. Dat doen we simpelweg door 1 motor achteruit te zetten en de ander neutraal. We daarmee hetzelfde effect als een hek-schroef. Door de andere motor zelfs in vooruit te zetten en het schroefwater op het roerblad te gebruiken, kunnen we het achterschip bijna haaks opzij bewegen. Net alsof u een hekschroef heeft.

Aanleggen met dubbele schroef

Schroefeffect naar bakboord of naar stuurboord en het feit dat de schroeven aan de zijkant van de kiel-lijn zitten geeft nog een extra mogelijkheid. Het aanleggen en wegvaren gaat anders ten opzichte van schepen met een enkele schroef. U kunt namelijk onder een hoek van 45 graden naar de hogerwal of langswal (met de wind op de kop) varen. U gooit dan eerst de voortros vanaf het voordek om de bolder. Dan zet u de schroef aan de buitenkant (dus niet aan de kant van de wal maar die aan de kant van het open water) in zijn achteruit. Door het schroefeffect trekt dan ook het achterschip naar de kade toe.

Aanleggen dubbele schroef

Afvaren met dubbele schroef

Ook bij het wegvaren kunt u van het vorige principe gebruik maken. Als u bijvoorbeeld aan lagerwal ligt met een zwak windje er bijvoorbeeld voor en achter u schepen afgemeerd liggen, dan kunt u er makkelijker tussenuit komen. Dat gaat op de volgende manier. U gooit alle lijnen los behalve de voortros. U zet de binnenste schroef (dus die aan de kant van de wal) in zijn achteruit en profiteert nu van het schroefeffect dat het achterschip tegen de wind intrekt. Bent u trouwens bang dat de krachten op de voortros te groot worden, dan kunt u de andere motor lichtjes in vooruit zetten. Houd daarbij wel de spanning op de voortros, dus geef meer gas achteruit dan vooruit. Overigens werk deze methode alleen met lichte wind, als het hard waait zal u waarschijnlijk in de voorspring of in de achterspring moeten varen.

Conclusie

Het gebruik van boegschroef, hekschroef en stuurwiel maken het er soms helemaal niet makkelijker op. Meestal is het beter alleen te concentreren op de twee gashendels. Bij motor manoeuvreren in krappe havens is de snelheid relatief laag, dus daarom doen de roerbladen sowieso niet veel. Bij twee motoren zijn boeg- en hekschroef ook alleen voor kleine correcties en noodgevallen, maar probeer zoveel mogelijk te doen met de twee hoofdmotoren.

Cursus motor manoeuvreren met dubbele schroef

Wilt u ook eens een dagje manoeuvreren in de haven op uw motorschip of catamaran met twee motoren in de haven met een erkende vaarinstructeur, neemt u dan eens contact met mij op. Met alle plezier oefenen we dan met u het aanleggen aan stijgers en boxen aan de hoger-, lager- en langswal. We keren het schip in smalle havens om haar as, varen achteruit de haven door, oefenen man-over-boord, sluisvaren, lijnbehandeling, etc. Net zo lang tot u en uw bemanning een op elkaar ingespeeld team zijn en u in alle rust kunt aanleggen in alle situaties. Zonder harde dotten gas met de rookpluimen uit de uitlaat en onnodig gebruik van de boegschroef.